Satranç için daha fazla alan
HyperDimension Chess ile klasik satrancın yerini almak değil, onu üç boyutlu uzaya taşımak istiyorum. Alışılmış 8 × 8 tahta, 512 kareden oluşan 8 × 8 × 8 bir küpe dönüşüyor. Bildiğimiz taşlar korunuyor, hareketleri ise uzaya genişletiliyor. Bunlara yeni bir taş ekleniyor: Dük.
Saldırılar ve kaçış imkânları artık tek bir düzlemle sınırlı olmadığında nelerin değiştiği sorusu beni bugün de büyülüyor. HDC, bildiğimiz satranç fikirlerini yeni bir bakış açısından keşfetmeniz için bir davet.
Fikirden fiziksel küpe
1989: Neden yukarı değil?
Uzun zamandır tutkuyla satranç oynuyor, arkadaşlarımla tahta başında saatler geçiriyordum. Bazen bir kadeh şarap da bize eşlik ediyordu. Bir partide zor duruma düşünce aklıma şu soru geldi: Neden vezirimi çapraz olarak yukarı hareket ettirip oradan çapraz olarak aşağıya şah çekemiyorum?
Üç boyutlu satranç fikrim bu sorudan doğdu. Çok okuduğum bilimkurgu romanları, özellikle de Perry Rhodan, bana ilham veren kaynaklar arasındaydı. Düz satranç tahtasının sınırlarını aşma düşüncesi artık aklımdan çıkmıyordu.
1990: Çizimden küpe
Fikirden prototipe geçiş bir yıldan fazla sürmedi. 1990’ın başında küpün ve taşların imalat çizimlerini CAD ile hazırladım. Fiziksel prototip 1990’ın sonunda tamamlandı.
Eğitim atölyesinden satranç taşları
İmalat aşamasında, bir hassas mekanik atölyesinin çırak eğitim bölümünü yöneten arkadaşım bana yardımcı oldu. Çıraklar, çizimlerimi kullanarak taşları Plexiglas’tan frezelediler.
Bu yüzden çizimlerin tamamı HDC’nin hikâyesinin bir parçası. Yedi taş türünün tüm tasarımlarını ve atölyede üretilmelerine temel olan belgeleri gösteriyorlar.
Çırakların Plexiglas’tan frezelediği HDC taşlarının tarihî imalat çizimleri. Kaynak: HDC Owner.
Özgün yazılar korunmuştur. Bu sayfalar, güncel kuralların özeti olarak değil, tarihî imalat belgeleri olarak sunulmaktadır.
İlk hamleden önce bir saat
Tamamlanan küple oynadık ve eğlendik. Ancak en büyük engel kullanım zorluğuydu: yalnızca taşları başlangıç konumlarına dizmek yaklaşık bir saat sürüyordu. Taşları katmanlar arasında hareket ettirmek de zahmetliydi. Zamanla fiziksel küpte oynamak isteyen kişiler bulmak zorlaştı.
Salonda kalan bir fikir
Küp, 2025’e kadar uzun yıllar evimde salon aydınlatması olarak durdu. Fikir yaşamaya devam etti; küp artık oyun için kullanılmaktan çok salonu aydınlatıyordu.
HDC’nin arkasındaki kişi: Torsten Klaus
İşletme alanında ek eğitim almış bir teknik tasarımcıyım. Bugün özellikle ERP ve PLM sistemleriyle iş süreçlerinin dijitalleştirilmesi konusunda uzmanlaşmış durumdayım.
HyperDimension Chess, mesleki geçmişimle satranç tutkumu bir araya getiriyor: bir fikri üç boyutlu olarak düşünmek, tasarlamak ve sonunda dijital biçimde hayata geçirmek. HDC benim için 1989’dan beri hayatımda olan kişisel bir proje.
Salondan ekrana
Daha 1990’da bir bilgisayar sürümü geliştirmek istiyordum. O dönemin PC’lerinin işlem gücü bana bu proje için yetersiz görünüyordu. Projeyi hayata geçirebilecek bir programcı da bulamadım. Dijital sürüm bir süre daha dilek olarak kaldı.
Ekim 2025’te Xcode ile geliştirmeye başladım. Bir geliştirme aracı olarak yapay zekâ, uzun zamandır kurduğum planı gerçekleştirmeme yardımcı oldu. Mart 2026’da ilk yerel sürüm oynanabilir durumdaydı. 1 Eylül 2026’da HyperDimension Chess’i App Store’da yayımladım.
Bugün kendi oyunumu bilgisayara karşı da oynayabiliyorum. Satranç tahtası başında doğan düşünce, böylece daha 1990’da istediğim dijital sürüme dönüştü.
Videonun açıklaması
Kayıt Mac uygulamasını gösteriyor: solda iki boyutlu tahta görünümü, sağda aynı oyunun üç boyutlu görünümü var. Taşlar seçiliyor ve hamleler yapılıyor; iki görünüm de değişen oyun konumunu gösteriyor. Videoda sesli açıklama bulunmuyor.
Ritter neden Duke oldu?
HDC’ye eklenen taşın ilk adı Almanca “şövalye” anlamına gelen “Ritter” idi. Ancak İngilizcede “Knight”, klasik satrançtaki at taşının zaten kullanılan adıydı. Karışıklığı önlemek için ek taşa ayrı bir ad verildi: Duke, Türkçede “Dük”. Tarihî çizimde eski ad hâlâ görülebiliyor.
İsviçre’de tescilli bir tasarım
Fiziksel HDC satranç takımı, İsviçre Federal Fikrî Mülkiyet Enstitüsünde (IPI) İsviçre tasarımı olarak tescil edildi. Başvuru 12 Ocak 2026’da yapıldı, tescil ise 20 Nisan 2026’da gerçekleşti.
Sicil belgesinde “Schachspielset” (satranç takımı), 149095 tasarım numarası, 2026-00020 başvuru numarası ve “HDC-A-01 (Hyperdimension-Chess)” referans numarasıyla yer alıyor. Hem hak sahibi hem de tasarımcı olarak Torsten Klaus kayıtlı.
Haberler ve dönüm noktaları
Yayımlandı
HyperDimension Chess App Store’da
HyperDimension Chess, 1 Eylül 2026’da App Store’da yayımlandı. Böylece oyunun dijital sürümü herkesin erişimine açıldı.